Tu─čla

tuglalar

S├Âz konusu in┼čaat sekt├Âr├╝ oldu─ču zaman ak─▒llara ilk olarak gelen kavramlar─▒n ba┼č─▒nda hi├ž ┼č├╝phesiz ki tu─čla gelmekte. Genel olarak kurutulmu┼č ya da pi┼čirilmi┼č kil bazl─▒ topraktan haz─▒rlanmakta olan tu─čla, kullan─▒laca─č─▒ amaca y├Ânelik ┼čekillerde ├╝retilmektedir.

Tarih├žesi
Tarihi insano─člu kadar eski olan tu─čla, yap─▒ malzemeleri denildi─či zaman herkesin akl─▒na ├Âncelikli olarak gelen ┼čeydir. ─░lk d├Ânemlerde basit tarzda kurutulmu┼č killerden haz─▒rlanmakta olan tu─člalar, ayn─▒ zamanda insanlar─▒n yapm─▒┼č olduklar─▒ ilk evin de malzemelerinden bir tanesi olarak bilinmektedir. Haz─▒rlanm─▒┼č olan bu evler a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak nehirlerin k─▒y─▒lar─▒nda ve delta b├Âlgelerinde bulunan yerle┼čim alanlar─▒nda, kurutularak haz─▒rlan─▒lan kil tabletler ile in┼ča edilecek olan evleri yan k─▒s─▒mlar─▒nda haz─▒rlan─▒lan olduk├ža basit ├╝retim d├╝zenekleri ├╝zerinde haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r. ─░lk tu─član─▒n ne zaman kullan─▒ld─▒─č─▒ ile alakal─▒ net bir tarih vermek ise ne yaz─▒k ki m├╝mk├╝n olmamakt─▒r. Lakin Mezopotamya b├Âlgesinde yer alan F─▒rat ve Dicle nehirlerinin k─▒y─▒ b├Âlgelerinde k─▒y─▒ kesimlerde ger├žekle┼čtirilmekte olan kaz─▒larda bulunmu┼č olan pi┼čmemi┼č kil tabletler, M├ľ 13. y├╝zy─▒la ait olduklar─▒n─▒ g├Âstermi┼čtir.

O d├Ânemlerde olduk├ža basit ancak etkili ┼čekilde kullan─▒lm─▒┼č olan tu─član─▒n end├╝striyel olarak ├╝retilmeye ba┼člamas─▒ ise M├ľ 4. y├╝zy─▒la denk gelmektedir. O d├Ânemde in┼ča edilmeye ba┼članm─▒┼č olan Babil Kulesi i├žin yakla┼č─▒k olarak 85 milyon adet tu─čla kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. ┼×imdilerde b├Âylesine ├žok say─▒daki tu─član─▒n ├╝retimi i├žin 5 ya da 6 tane geli┼čmi┼č teknolojiye sahip olan fabrikalar─▒n 1 y─▒l boyunca durmadan ├žal─▒┼čmas─▒ gerekti─či d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝ zaman o d├Ânemlerde yap─▒lmakta olmu┼č ├╝retimin teknolojik anlamda kendi d├Âneminin ne kadar ilerisinde oldu─ču da ortaya koyulmu┼čtur. Korintler ise yine tu─čla kategorisinde kendine yer bulan kiremitleri ilk defa ├╝retip kullanm─▒┼č olan devlettir.┼×imdilerde de kullan─▒lmakta ola i├žb├╝key kiremitler, haz─▒rlanm─▒┼č olan tu─čla hamurunun tokmak ile d├Âv├╝l├╝p ├žok daha yayg─▒n hale getirilmi┼č ve ┼čimdiki halinden biraz daha kal─▒n ve b├╝y├╝k ┼čekilde kullan─▒lm─▒┼čt─▒r.

Bunu da oku :  Kerpi├ž

Genel olarak Anadolu ve AvrupaÔÇÖda belirli bir tarihsel geli┼čim ile ilerleyen tu─čla ├╝retimi, Romal─▒lar─▒n d├Âneminde ise art─▒k ├žok daha fazla kullan─▒lmaya ba┼čland─▒ hatta o d├Ânemlerde pek ├žok ki┼či tu─čla ticareti yapmaya ba┼člam─▒┼č oldu. AnadoluÔÇÖda Sel├žuklu ve Osmanl─▒ d├Ânemlerinde mimari anlamda vazge├žilmez par├žalar─▒ndan bir tanesi oldu. Bu d├Ânemde ├╝retilmi┼č olan tu─čla ve kiremitler ise ayn─▒ Osmanl─▒ mimarisinde oldu─ču gibi kendine ├Âzg├╝ tarz─▒ ile ├Ân plana ├ž─▒km─▒┼č oldu.Bu d├Ânemde tu─člalar─▒n boyutlar─▒ b├╝y├╝k iken kiremitler ise ├žok daha k├╝├ž├╝kt├╝. ├ľyle ki o d├Ânemlerde belirlenmi┼č olan standartlar─▒n d─▒┼č─▒nda tu─čla ve kiremit ├╝retilmesi ve kullan─▒lmas─▒ yasaklanm─▒┼čt─▒.

Tu─član─▒n Geli┼čimi
Sekt├Ârel geli┼čim konusunda ise Osmanl─▒n─▒n son d├Ânemlerine kadar herhangi bir ad─▒m at─▒lamam─▒┼čt─▒r. Cumhuriyetin ilan edilmesinden sonra ise yabanc─▒ giri┼čimcilerin bu konuda ├╝lkemizde yapm─▒┼č oldu─ču ├žal─▒┼čmalar sonras─▒nda Marmara ve Ege b├Âlgesinde ├╝retim tesisleri kurulmaya ba┼čland─▒. Var olan bu geli┼čim s├╝recinin h─▒z kesmeden devam etmesi sonras─▒nda ise uzun bir s├╝re boyunca yerinde sayan tu─čla ├╝retimi ├žal─▒┼čmalar─▒ h─▒zland─▒, bu durum da ilk ├Ânce ithal makineler ile yap─▒lmakta olan ├╝retimin yerli makinelere kaymas─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. ┼×imdilerde ise T├╝rkiyeÔÇÖde tu─čla ├╝retimi h─▒z─▒n─▒ her ge├žen g├╝n artt─▒rarak devam etmektedir.

AvrupaÔÇÖda ise tu─član─▒n tarihsel geli┼čimi ├╝lkemize nazaran ├žok daha aktif bir ┼čekilde ger├žekle┼čmi┼čtir. Buharl─▒ makinelerin bulunmas─▒ ile birlikte daha ├Âncesinde hayvan g├╝c├╝ hammadde haz─▒rlama makinelerinde kullan─▒l─▒rken daha sonras─▒nda yerini bu makinelere devretmi┼čtir. 1700ÔÇÖl├╝ y─▒llara gelindi─činde d├Âneminde devrim say─▒lan makinele┼čmenin beraberinde getirmi┼č oldu─ču geli┼čim 1800ÔÇÖl├╝ y─▒llara da yans─▒d─▒. Bu d├Ânemde ise helezonlu ┼čekillendirme preslerinin geli┼čmesi sonras─▒nda hafif ve delikli tu─čla ├╝retimine ba┼člam─▒┼čt─▒r. Ba┼čta Hoffman ve t├╝nel tipteki f─▒r─▒nlar─▒n kullan─▒lmaya ba┼člamas─▒ndan sonra ise tu─čla ve kiremit olduk├ža uygun fiyatl─▒ yap─▒ malzemeleri aras─▒ndaki yerini alm─▒┼č oldu. B├Âylece kullan─▒m alan─▒nda da geni┼čleme kendini g├Âstermi┼čtir.

G├╝n├╝m├╝zde Tu─čla
G├╝n├╝m├╝zde ├╝retim tesisleri ge├žmi┼č d├Ânemlere oranla ├žok daha modern bir ┼čekilde dizayn edilmektedir. Bu sayede ortaya ├ž─▒kan sonu├žlar teknik olarak ├žok daha iyi de─čerlere sahiptirler. Tu─član─▒n haz─▒rlan─▒┼č─▒ esnas─▒nda ilk ad─▒m hi├ž ┼č├╝phesiz hammaddenin haz─▒rlanmas─▒d─▒r. Ana malzeme olan kil, do─ča i├žerisinde genel olarak rutubetli ve plastik k─▒vamda bulunur. Kimi zaman kuru kimi zaman da toz haline getirilebilir ┼čekilde olsa da kaya ┼čeklinde bulunup ├ž─▒kart─▒lmas─▒ da m├╝mk├╝nd├╝r. Ancak direkt olarak do─čadan gelecek olan kil hemen tu─čla olarak kullan─▒ma haz─▒r de─čildir. Hammaddenin tu─čla olarak i┼členebilmesi ad─▒na ilk olarak ├Â─č├╝tme i┼čleminin yap─▒lmas─▒ gerekecektir. Hammaddenin m├╝mk├╝n oldu─ču kadar homojen bir hale gelmesi ad─▒na iyi bir ┼čekilde ufalanarak ince partik├╝ller halini almas─▒ gerekmektedir.

Bunu da oku :  Amerikan Kap─▒ Se├žerken 5 Ayr─▒nt─▒

G├╝n├╝m├╝zde Tu─čla ├ťretimi
Birbirinden farkl─▒ makinelerde ├╝retim i├žin kullan─▒lacak olan kilin i├žerisindeki iri ta┼člar─▒n ve ├ž├Âplerin ay─▒klanmas─▒ gerekmektedir. Bu ta┼člar ve ├ž├Âpler tu─čla kalitesini etkiledi─či gibi ayn─▒ zamanda makinelere zarar vermektedir. Filtreleme i┼čleminden ge├žen toprak homojen bir kar─▒┼č─▒m─▒n ortaya ├ž─▒kart─▒lmas─▒ ad─▒na topra─č─▒n i├žerisine azar azar su eklenmeye ba┼članacakt─▒r. Suyun bu ┼čekilde eklenmesi, topra─č─▒n plastikli─činin artt─▒r─▒lmas─▒na yard─▒mc─▒ olacakt─▒r. ─░yice kar─▒┼čt─▒r─▒lacak olan killi topra─č─▒n kalitesini ortaya ├ž─▒kartacak olan a┼čama dinlendirmedir. Kilde var olan tiksotropik ├Âzelliklerden ├Ât├╝r├╝ yo─črulmu┼č olan ├žamur dinlendik├že diren├ž kazanmaya ba┼člar, bu da tu─član─▒n dayan─▒kl─▒l─▒─č─▒n─▒ artt─▒racakt─▒r. Yap─▒lacak olan bu i┼člemlerin ard─▒ndan ise art─▒k tu─čla ad─▒na haz─▒rlanm─▒┼č olan kil, ┼čekillendirmeye de haz─▒r olacakt─▒r.

┼×ekillendirme
Birbirinden farkl─▒ y├Ântemler kullan─▒larak ┼čekillendirilmeye ba┼članacak olan tu─čla i├žin a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak kal─▒plama , presleme ve ekstr├╝zyon y├Ântemleri kullan─▒l─▒r. Presleme y├Ântemi genellikle kiremit ├╝retmek ad─▒na kullan─▒lmaktad─▒r. Birbirinden farkl─▒ presler sayesinde kil olduk├ža kolay bir ┼čekilde kiremit halini de almaktad─▒r. Harman tu─člas─▒ haz─▒rlanmak istendi─či zaman ise kal─▒plama y├Ânteminden yararlan─▒labilmektedir. Extrude yani vakumlama y├Ânteminde haz─▒rlanm─▒┼č olan kil, vidalar─▒n yard─▒m─▒ ile belirli bir orandaki bas─▒n├ž ile kal─▒ptan ├ž─▒kart─▒lacakt─▒r. ─░stenilen ┼čekilde son halini alacak olan kil, daha sonras─▒nda ise i├žerisinde yer alan suyun d─▒┼čar─▒ya ├ž─▒kart─▒lmas─▒ ad─▒na kurutulmaya al─▒nacakt─▒r. T├╝rkiyeÔÇÖde a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak do─čal kurutma y├Ântemi kullan─▒l─▒yor olsa da son d├Ânemlerde baz─▒ i┼čletmeler taraf─▒ndan suni kurutma da yine se├ženekler aras─▒ndaki yerini alm─▒┼č oluyor.

Kurutma
Hangi y├Ântem olursa olsun fark etmez, tu─čla kurumaya ba┼člad─▒─č─▒ zaman i├žerisinde yer alan suyun kaybolmas─▒ndan ├Ât├╝r├╝ boyut bak─▒m─▒ndan k├╝├ž├╝lmeye ba┼člayacakt─▒r. Pi┼čirme a┼čamas─▒nda geldi─či zaman tu─član─▒n istenilen sertlik oran─▒na eri┼čmesi ad─▒na 900 ÔÇô 1200 derecelik bir ─▒s─▒ya maruz kalacakt─▒r. Pi┼čirme a┼čamas─▒nda tu─član─▒n ilk olarak i├žerisindeki organik maddelerin tamam─▒ yanacak, ard─▒ndan molek├╝l suyunu kaybedecek, sonras─▒nda ise sert, ┼čekli de─či┼čmeyen ve belirli bir rengi olan son haline eri┼čmi┼č olacakt─▒r. G├╝n├╝m├╝zde tu─člalar─▒n pi┼čirilmesi ad─▒na birbirinden farkl─▒ f─▒r─▒nlar kullan─▒lmaktad─▒r. Burada temel ama├ž hi├ž ┼č├╝phesiz m├╝mk├╝n olan en iyi ┼čekilde tu─člalar─▒n pi┼čirilmesidir. Ard─▒ndan da pi┼čirilen tu─člalar so─čutularak paketlenir ve kullan─▒lma haz─▒r hale gelmi┼č olur.

(Visited 36 times, 1 visits today)

Related posts

Leave a Comment