Kerpi├ž

kerpic-ustasi

Kerpi├ž
Kasaba ve k├Ây gibi k─▒rsal kesimde kullan─▒lan yap─▒ malzemesidir. Kerpi├ž, T├╝rk Dil KurumuÔÇÖna (TDK) g├Âre; ÔÇťduvar ├Ârmekte kullan─▒lmak i├žin kal─▒plara d├Âk├╝l├╝p g├╝ne┼čte kurutulmu┼č saman ve bal├ž─▒k kar─▒┼č─▒m─▒ ilkel tu─člaÔÇŁd─▒r.

Kerpi├ž, bal├ž─▒ktan yap─▒lan ve pi┼čirilmek yerine kurutularak sertle┼čmesi sa─članan yap─▒ malzemesi. Kerpi├ž yapmak i├žin ├Âzlendirilmi┼č bal├ž─▒k kal─▒plara d├Âk├╝l├╝r. Aras─▒na saman sap─▒ gibi ├žamuru bir arada tutmaya yarayan ba┼čka malzemeler de kar─▒┼čt─▒r─▒labilir. ├ľnce g├Âlgede, sonra da g├╝ne┼čte kurutularak sertle┼čtirilir.

Kerpi├žin tarih├žesi nedir?
Kerpi├ž ├žok eski ├ža─člardan beri yap─▒ malzemesi olarak kullan─▒lagelmi┼čtir. Kaldeliler ve S├╝merler yap─▒lar─▒nda kerpi├ž kullanm─▒┼člard─▒r. Bunlar kerpi├žleri birbirine ziftle yap─▒┼čt─▒r─▒rlard─▒. Bu bak─▒mdan yapt─▒klar─▒ evler sa─člam olurdu. Bu evlerin ├╝zerini de ├žamur, kire├ž veya zift tabakas─▒yla ├Ârterlerdi.

AnadoluÔÇÖda yap─▒lan ├že┼čitli kaz─▒lar, Hititlerin bile evlerini kerpi├žten yapt─▒klar─▒n─▒ g├Âstermi┼čtir. G├╝n├╝m├╝zde de Anadolu k├Âyl├╝s├╝ evini ekonomik bak─▒mdan ve s─▒ca─č─▒ muhafaza bak─▒m─▒ndan kerpi├žten yapmaktad─▒rlar. Kerpi├ž ayn─▒ zamanda rutubetlenmeyi ├Ânledi─činden bununla yap─▒lan evler daha s─▒hhi olur, oturanlarda romatizma pek g├Âr├╝lmez ve tedavi i├žin uygundur.

Kerpi├ž en eski yap─▒ malzemelerinden biridir; yery├╝z├╝n├╝n ah┼čab─▒n az oldu─ču baz─▒ b├Âlgelerinde binlerce y─▒ldan beri kullan─▒lmaktad─▒r. Ayr─▒ca yap─▒lmas─▒n─▒n kolay olu┼ču ve s─▒cak ya da so─ču─ča kar┼č─▒ yal─▒t─▒m sa─člamas─▒ da se├žilmesindeki ├Ânemli etkenlerdendir. En eski kerpi├ž yap─▒lara MezopotamyaÔÇÖda rastlan─▒r. Akdeniz ├ževresindeki ├╝lkelerde de yayg─▒n olarak kerpi├ž kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Ayr─▒ca beyazlar─▒n yerle┼čiminden ├Ânce Amerika Yerlilerinin kerpi├ž yap─▒lar yapt─▒klar─▒ bilinmektedir. ├ľnceleri elde yap─▒lm─▒┼č yumrular bi├žimindeki kerpi├žin, ─░spanyol i┼čgalinden sonra kal─▒plara d├Âk├╝lerek ├╝retilmesi yayg─▒nla┼čm─▒┼čt─▒r. ─░spanyollar─▒n da bu y├Ântemi Kuzey Afrikal─▒lardan ├Â─črendi─či san─▒lmaktad─▒r.

Kerpi├ž yap─▒lacak toprak, su ile kar─▒┼čt─▒r─▒larak i├žine saman serpilir ve kar─▒┼č─▒m ayakla ├ži─čnenip ezilmek suretiyle ├žamur haline getirilir. Bu i┼če ├žamurun ├Âzlendirilmesi denir. ├ľzlendirilmi┼č ├žamur, kerpi├ž bi├žimine sokulmu┼č, tahta b├Âlmelerden yap─▒l─▒ kal─▒plara d├Âk├╝l├╝r.

Bunu da oku :  Konteyner Konutlar

Kerpi├ž ├žamuru haz─▒rland─▒ktan sonra ah┼čap ya da metal kal─▒plara d├Âk├╝l├╝r. Y├Ârelere g├Âre de─či┼čiklik g├Âstermekle birlikte, kerpi├žlerin kal─▒nl─▒─č─▒ genellikle 8-13 cm, eni 25-30 cm, boyu da 35-50 cm olur. Yap─▒ld─▒ktan sonra bir s├╝re yerde bekletilen kerpi├ž daha sonra diklemesine yerle┼čtirilir, b├Âylece ├žabuk ve iyi kurumas─▒ sa─član─▒r. Kurutma kurak iklim b├Âlgelerinde a┼ča─č─▒ yukar─▒ iki hafta s├╝rer. ─░├žine saman sap─▒ gibi lifli bir malzemenin kar─▒┼čt─▒r─▒lmas─▒, kerpi├žin kururken ├žatlamas─▒n─▒ ├Ânler, ama ta┼č─▒ma g├╝c├╝ne b├╝y├╝k bir katk─▒ yapmaz.


Kerpi├ž neden tercih edilir?

Kerpi├ž, duvar ├Ârmek i├žin kullan─▒lmak ├╝zere tahta kal─▒plara d├Âk├╝lerek g├╝ne┼čte kurutulmu┼č bal├ž─▒kt─▒r. Kerpi├ž, daha ├žok k├Ây evlerinin yap─▒m─▒nda kullan─▒l─▒r. Hem iktisadi bak─▒mdan ucuz, hem de k─▒┼č─▒n s─▒cak tuttu─ču i├žin tercih edilir. Bir ├že┼čit pi┼čirilmemi┼č tu─čla gibidir.

Kerpi├ž duvar nas─▒l ├Âr├╝l├╝r?
Kerpi├ž duvarlar genellikle ta┼č ya da beton gibi sa─člam ve suya dayan─▒kl─▒ bir temel ├╝st├╝ne oturtulur. B├Âyle yap─▒lmazsa, alt b├Âl├╝mler zemin suyunu emer, yumu┼čama ve bozulma tehlikesiyle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒r. Kerpi├žler gene ayn─▒ kar─▒┼č─▒mdan yap─▒lm─▒┼č ya┼č har├žla birbirine yap─▒┼čt─▒r─▒l─▒r; ├╝stleri de gene bu har├žla s─▒van─▒r, sonra kire├žle badanalan─▒r. ─░yi yap─▒lm─▒┼č ve bak─▒lm─▒┼č bir kerpi├ž yap─▒ y├╝zy─▒llarca ayakta kalabilir.

Topra─č─▒n pi┼čirilmeden kullan─▒ld─▒─č─▒ bir ba┼č┬şka yap─▒m y├Ântemi de s─▒k─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼č ├žamurla duvar yapmakt─▒r. Bu y├Ântem, kum oran─▒ y├╝ksek, kil oran─▒ d├╝┼č├╝k topraklarda uygula┬şn─▒r. Bu toprak, y├╝zde 10 oran─▒nda su eklenerek yumu┼čat─▒ld─▒ktan sonra yap─▒lacak duvar─▒ ├ževreleyecek bi├žimde haz─▒rlanm─▒┼č ve en az 30 cm kal─▒nl─▒─č─▒ndaki kal─▒plara d├Âk├╝l├╝r. D├Âk├╝len ├žamur ayakla ezilerek ya da s─▒k─▒┼čt─▒rma ├žubuklar─▒yla bast─▒r─▒larak s─▒k─▒┼čt─▒r─▒l─▒r. Kuruduktan sonra kal─▒plar kald─▒r─▒l─▒nca duvar kal─▒r. Bu t├╝r duvarlar─▒n iklim ko┼čullar─▒na daha ├žok dayanabilmesi i├žin ├╝stleri ├žamur ya da katranla s─▒van─▒r. G├╝n├╝m├╝zdeki uygulamalarda duvar─▒ olu┼čturan ├žamurun i├žine ├žimento, zift gibi malzemeler kar─▒┼čt─▒r─▒lmakta, ├╝st├╝ de kire├ž ya da ├žimento harc─▒yla s─▒vanmaktad─▒r.

Bunu da oku :  Laminant Parke

Kerpi├ž sempozyumunda neler konu┼čuldu?
Mimarlar Odas─▒ Konya ┼×ubesiÔÇÖnin d├╝zenledi─či 2. Kerpi├ž Sempozyumu, 30 Kas─▒m 2013 tarihinde Hilton Garden Inn OtelÔÇÖde ger├žekle┼čti. Sempozyumda toprak yap─▒lar─▒n d├╝n├╝ ve bug├╝n├╝ ├╝zerinde duruldu. Mimarlar Odas─▒ Merkez Y├Ânetim Kurulu Ba┼čkan─▒ Ey├╝p Muh├žu da kat─▒ld─▒ÔÇŽ

Sempozyuma Mimarlar Odas─▒ Merkez Y├Ânetim Kurulu Ba┼čkan─▒ Ey├╝p Muh├žu, Mimarlar Odas─▒ Konya ┼×ube Ba┼čkan─▒ M. Serdar I┼č─▒k, Prof. Dr. Ruhi Kafescio─člu, di─čer illerden gelen ┼čube ba┼čkanlar─▒, bir├žok mimar ve ├Â─črenci kat─▒ld─▒.

Haberdar GazetesiÔÇÖnden ┼×erife Ba─čc─▒ÔÇÖn─▒n haberine g├Âre; sempozyumda konu┼čan Mimarlar Odas─▒ Merkez Y├Ânetim Kurulu Ba┼čkan─▒ Ey├╝p Muh├žu, zaman─▒nda toprak yap─▒lar─▒n, yani kerpi├ž evlerin bu co─črafyada s─▒k├ža kullan─▒lan bir yap─▒ malzemesi oldu─čunu, ancak bug├╝n kerpi├ž evlerin, betonarme binalara tercih edildi─čini s├Âyledi.

5/5 - (5 votes)
(Visited 663 times, 1 visits today)

Related posts

Leave a Comment